یادداشت | جنگ شناختی؛ جنگ اصلی امروز ماست!
پس از دههها تقابل سخت، نرم و فرهنگی، اکنون با پیچیدهترین لایه دشمنی روبروییم: «جنگ شناختی». این مرحله، فراتر از تغییر نگرش، به دنبال اشغال قلمرو ادراک و بازسازی جهانبینی جوامع است. مسلم محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در این یادداشت ابعاد این نبرد تمامعیار را واکاوی کرده و نشان میدهد که چگونه دشمن با تکیه بر زیرساختهای سایبری، مشروعیت و سرمایههای اجتماعی ما را هدف قرار داده است.
استاد مسلم محمدی؛ هیات علمی دانشگاه تهران در یادداشتی می نویسد:
جنگ شناختی و ادراکی یا Cognitive Warfare به تلاش های سازمانیافته برای تأثیرگذاری بر نحوه فکر کردن، تصمیمگیری و برداشت افراد یا جوامع گفته میشود.
از جنگ شناختی به جنگ موریانه ای نیز نام می برند چرا که مانند حشرهای است که چوب را از داخل تهی می کند؛ اما در خارج اثری از آن مشخص نیست.
در یک کلام؛ جنگ شناختی، به صورت مستقیم شناخت انسان ها را مورد هدف قرار میدهد!
کشور ما در سال های اخیر جنگ های متفاوتی را تجربه کرده است؛ جنگ سخت، جنگ نرم، جنگ فرهنگی، جنگ اقتصادی، اما امروزه وارد مرحله جنگ شناختی شده است که به نحوی حاکم بر همه جنگ هاست.
البته جنگ شناختی مرحله کامل شده همان جنگ نرم است، با این تفاوت که جنگ شناختی بیشتر بر زیرساخت رسانههای نوین سایبری و فضای مجازی متکی است.
این نوع جنگ میتواند از ابزارهای مختلفی استفاده کند؛
.انتشار اطلاعات نادرست یا گمراهکننده
.تبلیغات هدفمند
.بهرهگیری از سوگیریهای شناختی انسان
.ایجاد ترس، تردید، بیاعتمادی یا دوقطبیسازی در جامعه
در نبرد شناختی روش های مختلفی برای پوک کردن ذهن ها به کار گرفته می شود؛
.مشروعیت زدایی از ارزش های موجود
.اعتمادزدایی از مراکز حاکمیتی
.قداست زدایی از باورهای دینی و ملی
.نا امیدسازی نسبت به آینده
.ناکارآمدنمایی حاکمیت
جنگ شناختی اهداف مختلفی دارد؛
.تغییر نگرش یا رفتار افراد
.کاهش اعتماد عمومی به نهادها یا منابع اطلاعاتی داخلی
.ایجاد اختلاف و دو قطبیسازی در جامعه
.تأثیرگذاری بر تصمیمهای سیاسی، اقتصادی یا نظامی
. و در نهایت موجب از بین رفتن سرمایه اجتماعی می گردد.
راهکارهایی در برابر جنگ شناختی وجود دارد؛
.بررسی اطلاعات از چند منبع معتبر و مستقل.
.توجه به شواهد و پرهیز از نتیجهگیری عجولانه.
. عدم حسن ظن به رسانه های معاند
.آگاهی از سوگیریهای شناختی خود
.ارزیابی انتقادی محتوا.
.افزایش سواد رسانهای و دیجیتال.
سخن مهم و پایانی؛ این روزها که ما در جنگ سخت و نظامی به خوبی درخشیدیم اما خطرات جنگ شناختی و ادراکی به شدت جامعه ما را تهدید می کند؛ حال که دشمن از طریق ابزارهای مختلف رسانه ای ذهن و ضمیر جامعه ما را هدف گرفته است، بر اهالی علم و فرهنک واجب و ضروری است که از نقش خاکستری خود بیرون آمده و افراد در حال نابودی فکری و ادراکی را درمان و بهبودی ببخشند.
✍ مسلم محمدی
